Udaberria Gipuzkoako mendietan: esnatze biologikoa

Gipuzkoako basoetan, martxotik aurrera, aldaketa biologiko nabarmenak gertatzen dira. Tenperaturak gora egitearekin eta argi-orduak luzatzearekin batera, zuhaitzen aktibitatea bizkortu egiten da. Neguan "lotan" egon ondoren, basoa martxan jartzen da berriro. Prozesu hau ez da bakarrik estetikoa; basoaren funtzionamendu osoa aldatzen da une honetan.

Biologiaren esnatzea: Izerdia eta bizitza
Neguan zuhaitzek jarduera eteten dute energia aurrezteko. Udaberriarekin batera, ordea, izerdiaren igoera hasten da. Sustraiak, lurzoru hezeaz baliatuz, ura eta mantenugaiak xurgatzen hasten dira eta enborrean gora bultzatzen dituzte.
Honek "kimu-puztea" eragiten du lehenik, eta hosto berrien agerpena ondoren. Gipuzkoako paisaiaren kolorea aldatu egiten da: hosto gazteek kolore berde argia eta bizia dute. Hasierako asteetan, hostoak oraindik txikiak direnez, eguzki-argia basoaren zoruraino iristen da. Hori aprobetxatuz, oihanpeko landare asko azkar hazten dira, goiko adarrek itzal osoa eman aurretik.

 

           

Fauna eta biodibertsitatea
Basoko isiltasuna amaitu egiten da, animalien jarduera biologikoa handitu egiten baita. Udaberria funtsezkoa da espezie askoren biziraupenerako:

• Hegaztiak: Hegazti migratzaileak iristen hasten dira, eta bertakoak (txantxangorriak, xoxoak, eskinosoak) ugalketa fasean sartzen dira. Garai honetan hasten dira lurraldeak markatzen kantuen bidez eta habiak eraikitzen. Kukua entzutea da sasoiaren aldaketaren adierazle nagusietako bat gure ingurunean.
• Intsektuak eta anfibioak: Tenperatura epeltzean, egur hilean dauden intsektuak aktibatu egiten dira, basoko materia organikoa deskonposatzen lagunduz. Erreka eta putzuetan, baso-igelak eta uhandreak ikus daitezke.

           
 

Tradizioa: Larreak eta sendabelarrak
Historikoki, udaberriak aldaketa ekarri du baserriaren eta mendiaren arteko harremanean. Neguan baso-lanak (egurra moztea eta ateratzea) izaten ziren nagusi; udaberrian, ordea, abeltzaintzak hartzen du garrantzia.

Hau da ganadua larre naturaletara ateratzeko garaia. Ukuiluko egonaldiaren ondoren, behiak, ardiak eta behorrak baso-ertzetako belardietara edo mendi-goietara mugitzen hasten dira, belar berria aprobetxatzeko. Bestalde, sinesmen eta usadio zaharren arabera, hau da sendabelarrak biltzeko une egokia, landareen printzipio aktiboak indartsuago daudelako izerdi berriarekin.

 

         
 

Kudeaketa aktiboa: Udaberria, basoaren hazkundea bideratzeko aukera
Udaberria ez da basoari begira egoteko garaia soilik; esku hartzeko unea ere bada. Baina esku-hartze horrek naturaren erritmoak errespetatu behar ditu. Testuinguru horretan, BSTK Basotik Fundazioak lan-lerro zehatzak aktibatzen ditu, Gipuzkoako basoen jasangarritasuna bermatzeko:

• Mantenua: Udaberriko mantentze-lanen baitan, sasi-garbiketa selektiboak lehenesten dira landatutako espezieen lehia galarazteko eta hazkundea bermatzeko; horrekin batera, sasoi honi dagozkion kimatze-lanak ere egiten dira.
• Osasunaren jarraipena: Hosto berrien jaiotza une aproposa da zuhaitzen osasun egoera neurtzeko. 

 

           
 

Ondorioa: Etorkizuna ereiteko unea
Udaberriak gogorarazten digu basoa ez dela iraganeko argazki finko bat, etengabe aldatzen ari den organismo bizi bat baizik. Zuhaitz bakoitza, kimu bakoitza, etorkizunera begira dagoen apustua da.

Gaur egindako lanari esker, hurrengo belaunaldiek ere aukera izango dute Gipuzkoako basoen itzalaz, egurraz eta edertasunaz gozatzeko. Basoa zaintzea, azken finean, biharko Gipuzkoa zaintzea da.