Basoa: gure aterpe klimatikoa

Udan basoan pentsatzean, leku lasai bat irudikatzen dugu: txoko fresko bat, berotik babesteko eta naturaz gozatzeko itzalpeko espazio bat. Eta hala da. Baina, itxurazko lasaitasun horren azpian, Gipuzkoako basoek urteko aldirik indartsuena bizi dute.

Gero eta tenperatura altuagoak ditugun honetan, basoek aterpe klimatiko natural gisa jokatzen dute. Haien itzalak, hezetasunak eta barruko biziak beroa leuntzen dute, eta espazio freskoago, atseginago eta osasuntsuagoak sortzen dituzte ekosistema osoarentzat.

Udako hilabeteetan, zuhaitzek hostotza guztiz garatua dute eta bete-betean ari dira lanean. Eguzki-argiaren bidez fotosintesia egiten dute: prozesu honi esker, karbono dioxidoa finkatzen dute, oxigenoa askatzen dute eta hazteko zein negua prestatzeko behar duten energia lortzen dute.
Baina uda ez da adarretan bakarrik gertatzen; lurzoruan, soilguneetan, erreketan eta basoari eusten dion bizi ikusezin horretan guztian ere gertatzen da.

Basoek tenperatura jaisten laguntzen dute
Udan, urak izugarrizko garrantzia du Gipuzkoako mendietan. Zuhaitzek sustraietatik xurgatzen dute ura, eta zati bat airean zehar askatzen dute ebapotranspirazioaren bidez. Prozesu horrek eta hostoek ematen duten itzalak ingurua freskatzen eta mikroklima hezeago bat sortzen laguntzen dute.
Basoek lurraldea freskatzen dute eta aterpe biziak dira. Uraren zikloa erregulatzen dute, lurra babesten dute, eguzki-izpien indarra gutxitzen dute eta animalia askori ematen diote babesa egunik beroenetan.

Funtzio hau oso garrantzitsua da klima-aldaketaren aurrean, tenperatura altuek eta euri-faltak kaltetu egiten baitute basoen osasuna. Beraz, basoak zaintzea geure burua tenperatura beroetatik babestea da.

Biodibertsitatea eta animalientzako elikagaia
Uda garaian landare asko ugaltzen dira. Udaberrian loratu zirenak fruituak eta haziak sortzen hasten dira orain. Sasiak, elorri beltzak, hurritzak, haritzak edo pagoak, bakoitza bere erritmora, haziz doaz. Fruitu hauek funtsezkoak izango dira hegaztiak, ugaztun txikiak eta intsektuak elikatzeko hurrengo hilabeteetan.

Hegaztiek ere lan handia egiten dute haziak zabaltzen. Fruituak jaten dituztenez eta alde batetik bestera ibiltzen direnez, basoko eremuak lotzen dituzte eta landare berriak sortzen laguntzen dute.
Aldi berean, intsektu eta polinizatzaile asko azaltzen dira. Gehienak ez ditugu ikusten, baina ezinbestekoak dira lurra emankor mantentzeko eta basoko elikadura-kateari eusteko.

Hazteko garaia, baina baita egarri-garaia ere
Euskal basoa beti berde eta heze irudikatzen badugu ere, uda garai gogorra izan daiteke. Bero handiak eta euri-faltak estres hidrikoa (egarria) eragin dezakete zuhaitzetan. Ura falta denean, zuhaitzek beren jarduera moteldu egiten dute, urik ez galtzeko.

Oreka hori oso delikatua da. Espezie eta adin ezberdineko zuhaitzak dituen baso batek hobeto jasaten ditu aldaketak. Aldiz, ahulduta edo utzita dauden basoek errazago jasaten dituzte lehorteak, gaixotasunak edo suteak.

Horregatik, basoetako bioaniztasuna eta kudeaketa aktiboa funtsezkoak dira Gipuzkoako basoak sendo mantentzeko eta aterpe klimatiko izaten jarraitzeko.

Basoen prebentzioa eta kudeaketa jasangarria
Udan, urte osoan zehar egindako baso-lanek erakusten dute beren balioa. Bideak garbi mantentzea, sastrakak kentzea, zuhaitz-bakanketak egitea eta, oro har, baso-lanak irizpide teknikoz egitea suteen arriskua gutxitzeko modurik onena da. Horrela, baso indartsuagoak eta osasuntsuagoak lortzen dira.
Mendiak udan — eta urte osoan — zaintzea lurraldearen oreka zaintzea da, eta etorkizuneko belaunaldiei natura-ondare aberats bat uztea.

Gipuzkoako basoak babestea herritar guztien ongizatea babestea da.